diff --git a/nl/aan-de-slag/index.md b/nl/aan-de-slag/index.md index c9ed86edc..6c2646bd5 100644 --- a/nl/aan-de-slag/index.md +++ b/nl/aan-de-slag/index.md @@ -1,10 +1,17 @@ --- title: "Aan de slag" +sortorder: 1 translation: "getting-started" --- -Aan de slag met MODX! +Welkom bij MODX. Deze sectie helpt je een site te installeren, Friendly URLs in te stellen, en upgrades uit te voeren. -1. Controleer de [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) -2. [Installeer MODX](aan-de-slag/installatie) -3. [Succesvolle installatie, wat nu?](aan-de-slag/succesvolle-installatie) +1. [Wat is MODX?](aan-de-slag/wat-is-modx) +2. [Server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) +3. [Installatie](aan-de-slag/installatie) +4. [Succesvolle installatie, wat nu?](aan-de-slag/succesvolle-installatie) +5. [Vriendelijke URLs](aan-de-slag/vriendelijke-urls) +6. [Upgraden](aan-de-slag/upgraden) +7. [Upgraden van 2.x naar 3.0](aan-de-slag/upgraden-naar-3.0) + +Meer detail (directorystructuur, glossary, troubleshooting) staat in de [Engelstalige Getting Started](/current/en/getting-started). diff --git a/nl/aan-de-slag/installatie.md b/nl/aan-de-slag/installatie.md index b88fdf595..eb234441e 100644 --- a/nl/aan-de-slag/installatie.md +++ b/nl/aan-de-slag/installatie.md @@ -2,45 +2,31 @@ title: "Installatie" sortorder: "3" translation: "getting-started/installation" -note: "Deze documentatie is nog niet compleet vertaald." --- -Deze pagina gaat over nieuwe installaties. [Wil je MODX upgraden naar een nieuwe versie?](aan-de-slag/onderhoud/upgraden) +Deze sectie is voor **nieuwe installaties**. Een bestaande site upgraden? Zie [Upgraden](aan-de-slag/upgraden). -[Controleer hier de server vereisten voor MODX voor je begint](aan-de-slag/server-vereisten). +Controleer eerst of de host voldoet aan de [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) (PHP **8.1+** voor huidige 3.x-releases). -## Download MODX +## Kies een installatiemethode -Globaal zijn er 2 keuzes om MODX te downloaden: van de MODX website, of via Git(Hub). +| Methode | Voor wie | Handleiding | +| ------- | -------- | ----------- | +| Traditional zip | De meeste gebruikers; eenvoudigste pad | [Standaard installatie](aan-de-slag/installatie/standaard) | +| Advanced zip | `manager/` en/of `connectors/` hernoemen tijdens setup | [Advanced Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/advanced) | +| Git | Contributors en bleeding-edge | [Git Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/git) | +| Composer | Developers die `create-project` prefereren | [Composer (EN)](/current/en/getting-started/installation/composer) | +| CLI | Scripted / unattended setup | [Command Line Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/cli) | -### MODX Website +Download packages via [modx.com/download](https://modx.com/download/). -Voor de meeste gebruikers is het aan te raden om een [distributie te downloaden van MODX.com](https://modx.com/download/). Op de MODX website vind je de downloads voor verschillende versies van MODX. +### Traditional vs Advanced -De downloads worden in verschillende varianten aangeboden. Dit zijn allemaal dezelfde versie van MODX, waarbij in de installatie enkele verschillen zitten: +- **Traditional** - Volledig package, uitpakken en setup starten. Gebruik dit tenzij je een specifieke reden hebt om iets anders te kiezen. +- **Advanced** - Kleinere download; setup bouwt/uitpakt het core-package en laat je custom locaties voor `manager/` en `connectors/` instellen. De **core-map kan in MODX 3 niet meer verplaatst of hernoemd worden**. Voor hernoemen van manager/connectors heb je SSH (of vergelijkbaar) en schrijfbare parent-directories nodig. -- **Traditional** is de standaard download. -- **Advanced** maakt het mogelijk om tijdens de installatie de mappen te hernoemen. Dit is een geavanceerdere functie waarmee je MODX als het ware kunt verbergen, wat de veiligheid ten goede kan komen. Het hernoemen van de mappen kan je ook na de installatie doen voor een Traditional installatie ([zie "Securing MODX" (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/securing-modx)). -- **SDK** is een variant specifiek voor ontwikkelaars van uitbreiding; deze bevat namelijk een leesbare versie van de ExtJS code die de manager gebruikt, waardoor het debuggen makkelijker kan worden. +## Speciale situaties -### Git(Hub) - -Daarnaast is het mogelijk om MODX direct [vanuit de officiele broncode](https://github.com/modxcms/revolution) te installeren. Gemiddeld 6-10x per jaar komt er een update voor MODX via de website uit, maar via GitHub heb je altijd de allerlaatste versie. - -De installatie via Git omvat wel een paar extra stappen. Lees daarvoor verder in [Git Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/git-installation "Git Installation"). - -## Bestanden uploaden - -Nadat je MODX hebt gedownload, moet je alle bestanden uploaden naar je webserver. Je kan het zip bestand uploaden, en op de server (bijvoorbeeld via een control panel of via SSH) het bestand unzippen, of je kunt op je computer het bestand unzippen en de losse bestanden uploaden. Als je de toegang hebt is het aan te raden om het unzippen op de server te doen, omdat je daarmee het risico op corrupte uploads minimaliseert, en het is vaak nog een stuk sneller ook. - -Het is aan te raden om MODX direct in de webroot te plaatsen (de `public_html` of `www` map) zodat je MODX na de installatie op `example.com` kunt benaderen. Als dat niet kan, bijvoorbeeld omdat daar een bestaande website draait of omdat de domein nog niet is geregistreerd, is het ook mogelijk om MODX in een submap of subdomein te installeren. Als je klaar bent om de site te verplaatsen naar de hoofdmap kan je de [Moving your site documentatie (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/moving-your-site) nalezen voor de stappen die je moet nemen. - -## Installeren - -Bestanden geupload? Dan is het tijd om de setup uit te voeren. Dat kan via de browser, of via de [command line (EN)](/current/en/getting-started/installation/cli). - -Navigeer naar `http://example.com/setup/` om de setup te beginnen. - -Direct worden er enkele verificaties uitgevoerd om, onder andere, zeker te weten dat sessies en de tijdzone juist zijn geconfigureerd op de server. Als die checks mislukken krijg je daar een melding van te zien, en moet de server configuratie aangepast worden voor je verder kunt met de installatie. Neem hiervoor contact op met je server administrator of hosting partij. - -[Lees hier verder in het Engels](/current/en/getting-started/installation/standard). +- [Installeren naast een bestaande site (EN)](/current/en/getting-started/installation/existing-site) (submap, oude HTML/CMS, tijdelijke URL) +- [Troubleshooting Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/troubleshooting) +- Na een geslaagde installatie: [Succesvolle installatie, wat nu?](aan-de-slag/succesvolle-installatie) diff --git a/nl/aan-de-slag/installatie/standaard.md b/nl/aan-de-slag/installatie/standaard.md new file mode 100644 index 000000000..61ae6f09c --- /dev/null +++ b/nl/aan-de-slag/installatie/standaard.md @@ -0,0 +1,112 @@ +--- +title: "Standaard installatie" +sortorder: "1" +translation: "getting-started/installation/standard" +description: "Installeer MODX 3 vanaf het traditional zip-package" +--- + +Deze handleiding beschrijft een normale nieuwe installatie vanaf de **traditional** zip-download. De meeste sites gebruiken dit pad. + +- Bestaande site upgraden? Zie [Upgraden](aan-de-slag/upgraden). +- `manager/` of `connectors/` hernoemen? Gebruik [Advanced Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/advanced). +- Installeren via Git of Composer? Zie [Git (EN)](/current/en/getting-started/installation/git) of [Composer (EN)](/current/en/getting-started/installation/composer). + +## 1. Controleer de vereisten + +Controleer of je host voldoet aan de [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten). Huidige MODX 3.x (3.2+) heeft **PHP 8.1+** en MySQL/MariaDB nodig. + +Je hebt nodig: + +- Een webroot (of submap) waar de site komt +- Een MySQL-database en een databasegebruiker met voldoende rechten +- Mogelijkheid om bestanden te uploaden/uitpakken (file manager, SFTP of SSH) + +## 2. Download en plaats de bestanden + +1. Download het nieuwste **traditional**-package van [modx.com/download](https://modx.com/download/). +2. Upload de zip naar je server. +3. Pak uit **op de server** (hosting file manager of `unzip`). Dat is veiliger en sneller dan duizenden bestanden via FTP uploaden. +4. Zet de uitgepakte bestanden in je webroot (of submap), zodat `index.php`, `core/`, `manager/`, `connectors/` en `setup/` daar staan. +5. Verwijder daarna de zip en eventuele lege wrapper-map. + +Installeren in de domeinroot is gebruikelijk voor productie. Een submap is prima om te testen. Speciale gevallen (bestaande HTML/CMS-site, tijdelijke hosting-URL): [Installing alongside an existing site (EN)](/current/en/getting-started/installation/existing-site). + +Zorg dat PHP minstens kan schrijven in: + +- `core/cache/` +- `core/config/` +- `core/packages/` +- `core/import/` +- `core/export/` + +## 3. Maak de database + +In de MySQL-tool van je host (phpMyAdmin, control panel, CLI, enz.): + +1. Maak een lege database (utf8mb4 is een goede default als de host die aanbiedt). +2. Maak een databasegebruiker en geef die alle rechten op die database. Een beperktere set rechten staat in [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten). +3. Noteer hostname (vaak `localhost`), databasenaam, gebruikersnaam en wachtwoord. Sommige shared hosts prefixen namen (bijvoorbeeld `account_modx`); gebruik de volledige namen die setup verwacht. + +## 4. Start setup + +Open in je browser `https://jouwsite.example/setup/` om de installatiewizard te starten. + +Gebruik je echte domein of lokale URL, inclusief submap als je daarin hebt geïnstalleerd. + +### Taal en welkom + +Kies je taal en ga door het welkomstscherm. + +### Installatie-opties + +Voor een nieuwe site laat je **Nieuwe installatie** geselecteerd. Bestands- en maprechten kun je meestal op de defaults laten. Klik **Volgende**. + +### Databaseverbinding + +Vul in: + +- **Database hostname** - meestal `localhost`. Voor een andere poort: `host;port=3307`. Voor een Unix-socket bijvoorbeeld `;unix_socket=/pad/naar/mysql.sock`. +- **Gebruikersnaam** en **wachtwoord** +- **Databasenaam** +- **Tabelprefix** - `modx_` is prima; wijzig alleen als je meerdere MODX-installaties in één database deelt + +Klik **Test database server connection and view collations**. Los fouten op vóór je verdergaat (verkeerd wachtwoord, ontbrekende database, of gebruiker zonder rechten zijn de gebruikelijke oorzaken). + +### Charset en collation + +Gebruik doorgaans `utf8mb4` en `utf8mb4_general_ci` voor brede compatibiliteit. Met plain `utf8` kun je emoji's of bepaalde scripts niet opslaan. Houd charset en collation bij elkaar. + +### Beheerder + +Maak de hoofdgebruiker voor de Manager: + +- Kies liever een andere gebruikersnaam dan `admin` +- Gebruik een sterk wachtwoord +- Gebruik een e-mailadres dat je beheert (setup gebruikt dit ook voor de initiële `emailsender`-instelling) + +Klik **Volgende**. + +### Pre-installatiechecks en installeren + +Setup controleert PHP, extensies en schrijfbare paden. Los fouten op (zie [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) en [Troubleshooting (EN)](/current/en/getting-started/installation/troubleshooting)), klik daarna **Installeren**. + +### Setup verwijderen en inloggen + +Vink aan dat de `setup/`-map verwijderd mag worden, en log in op de Manager. + +Laat `setup/` alleen staan zolang je die nog nodig hebt. De installer is krachtig; verwijder hem zodra de installatie gelukt is. + +## 5. Na de installatie + +1. Controleer of je kunt inloggen en de frontend kunt openen. +2. Werk [Succesvolle installatie, wat nu?](aan-de-slag/succesvolle-installatie) door. +3. Schakel [vriendelijke URLs](aan-de-slag/vriendelijke-urls) in wanneer je klaar bent (met de juiste Apache/nginx-regels). +4. Harden de installatie: [Securing MODX (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/securing-modx) (blokkeer vooral webtoegang tot `core/`). +5. Installeer Extras via Package Management wanneer nodig: [Transport packages (EN)](/current/en/extending-modx/transport-packages). + +Werkt e-mail later niet? Controleer of [emailsender](/current/en/building-sites/settings/emailsender) een geldig adres voor je domein is. + +## Als er iets misgaat + +- Wit scherm of vastlopende installatie: [Troubleshooting Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/troubleshooting) +- Nog steeds vast? Vraag hulp in de [MODX Community](https://community.modx.com) en vermeld PHP-versie, databasetype/-versie en de exacte setup-fout (check ook `core/cache/logs/error.log` als die bestaat). diff --git a/nl/aan-de-slag/server-vereisten.md b/nl/aan-de-slag/server-vereisten.md index b0081d794..803cf1b48 100644 --- a/nl/aan-de-slag/server-vereisten.md +++ b/nl/aan-de-slag/server-vereisten.md @@ -1,52 +1,57 @@ --- title: "Server vereisten" +sortorder: "2" translation: "getting-started/server-requirements" --- -MODX werkt prima op de meeste shared/cloud servers, en ook VPS en dedicated servers zijn geen probleem. MODX is geschreven in PHP, gebruikt in de meeste configuraties een MySQL database, en heeft een webserver als Apache of nginx nodig om de web requests te behandelen. +MODX draait prima op de meeste shared/cloud hosting, en ook op VPS en dedicated servers. MODX is geschreven in PHP, gebruikt meestal een MySQL-database, en heeft een webserver als Apache of nginx nodig. -## PHP +| Component | Minimum | Aanbevolen | +| --------- | ------- | ---------- | +| PHP | 8.1 | 8.2 of hoger | +| Database | MySQL 5.7.x | MySQL 8.0+ / MariaDB 10.6+ / Percona Server 8.0+ | +| Webserver | * | NGINX 1.18 of Apache 2.4 | -MODX 2.x vereist een PHP versie van tenminste 5.3.3, maar het is aan te raden om minstens versie 7.1 te gebruiken. 7.2 en 7.3 zijn ook ondersteund. +## PHP -In MODX 3.0 zal de minimale ondersteunde versie van PHP verhoogd worden, waarschijnlijk naar 7.1. +Huidige MODX 3-releases vereisen **PHP 8.1 of hoger**. PHP 8.2+ wordt aangeraden. -(MODX 2.7.0 en 2.7.1 hebben PHP 5.4 nodig; in 2.7.2 is dat hersteld naar PHP 5.3.3) +MODX 3.0 vroeg oorspronkelijk PHP 7.2. Het minimum ging naar **PHP 8.1 in MODX 3.2**. Upgraden naar 3.2 of later betekent dus dat je host PHP 8.1+ moet ondersteunen. -De volgende PHP extensies zijn voor MODX, of voor veelgebruikte extras, nodig: `zlib`, `json`, `gd`, `pdo` (met `pdo_mysql`), `imagick`, `simplexml`, `curl`, en `mbstring`. Dit zijn vrij standaard extensies die in de meeste gevallen standaard beschikbaar zijn. +De volgende extensies zijn nodig voor MODX, of vaak voor extras: `zlib`, `json`, `gd`, `pdo` (met `pdo_mysql`), `imagick`, `simplexml` (`php-xml`), `curl` en `mbstring`. Dit zijn gangbare extensies die meestal standaard aan staan. -Een `memory_limit` waarde van tenminste 64M of hoger is aan te raden. +Een `memory_limit` van minstens 64M of hoger wordt aangeraden. ## Database -Het is mogelijk om MODX met verschillende database types te gebruiken, waaronder `mysql`, `sqlsrv`, en ook een third-party `postgres` implementatie is beschikbaar. Het is wel belangrijk om te weten dat veel uitbreidingen mogelijk alleen `mysql` ondersteunen, dat is dan ook de meestgebruikte database met MODX. +MODX ondersteunt `mysql`. Er bestaat ook een third-party `postgres`-implementatie. Extras ondersteunen vaak alleen `mysql`, dus dat is de veiligste keuze. -De minimale MySQL versie is 4.1.20, maar 5.7 of hoger is aan te raden. Ook clusters als Galera en MySQL alternatieven als MariaDB zijn mogelijk. +> Let op: ondersteuning voor sqlsrv is verwijderd in MODX 3.0. Zie de [sqlsrv-migratienotes (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/sqlsrv) als je een oudere site van SQL Server af moet. -Zowel MyISAM en InnoDB storage engines, en utf8 en utf8mb4 karaktersets zijn ondersteund. +Minimale MySQL-versie is 5.7; MySQL 8.0+ of MariaDB 10.6+ wordt aangeraden. Clusters zoals Galera kunnen ook. -Voor normaal gebruik dient de database user `SELECT`, `INSERT`, `UPDATE`, en `DELETE` permissies te hebben, en `CREATE`, `ALTER`, `INDEX` en `DROP` zijn nodig voor het installeren/upgraden van de core en uitbreidingen. Enkele uitbreidingen hebben mogelijk meer permissies nodig. +Zowel MyISAM als InnoDB worden ondersteund, evenals utf8 en utf8mb4. Gebruik bij voorkeur utf8mb4 voor de breedste UTF-8-ondersteuning. -## Web servers +Benodigde rechten: `SELECT`, `INSERT`, `UPDATE`, `DELETE` voor normaal gebruik; `CREATE`, `ALTER`, `INDEX`, `DROP` voor installatie en upgrades van de core en extras; sommige extras vragen ook `CREATE TEMPORARY TABLES`. -Apache 2.4 of hoger, or nginx 1.x is aan te raden. +## Webservers -Het is ook mogelijk om lighttpd, IIS, Zeus, Valet en andere webservers te gebruiken. Hiervoor is mogelijk wel meer configuratie nodig om zoekmachinevriendelijke URLs te ondersteunen. +Apache 2.4+ of nginx 1.18.x worden aangeraden. -## Browser Support for the Manager +Voor [vriendelijke URLs](aan-de-slag/vriendelijke-urls) kan extra configuratie nodig zijn. Instructies (EN): [Apache](/current/en/getting-started/friendly-urls/apache), [nginx](/current/en/getting-started/friendly-urls/nginx), [lighttpd](/current/en/getting-started/friendly-urls/lighttpd). Een beknopte Apache-uitleg staat ook in het Nederlands: [Vriendelijke URLs op Apache](aan-de-slag/vriendelijke-urls/apache). -De volgende browsers zijn ondersteund voor het gebruik van de back-end manager voor het beheren van de site: +## Browserondersteuning voor de Manager + +Desktop: - Edge (laatste 2) - Chrome (laatste 2) - Firefox (laatste 2) - Safari (laatste 2) -Op mobiele/tablet apparaten: +Mobiel/tablet: - Chrome for Android (laatste) - Safari on iOS (laatste) -De manager werkt mogelijk prima op oudere/andere browsers, maar die zijn niet officieel ondersteund. - -Denk erom dat deze vereisten alleen gelden voor de manager. Welke browsers je voor de site wilt ondersteunen hangt helemaal af van wat je daar zelf voor wilt. +De manager kan op oudere of andere browsers werken, maar die zijn niet officieel ondersteund. Deze eisen gelden alleen voor de manager; welke browsers je frontend ondersteunt bepaal je zelf. diff --git a/nl/aan-de-slag/succesvolle-installatie.md b/nl/aan-de-slag/succesvolle-installatie.md new file mode 100644 index 000000000..0299eb6d3 --- /dev/null +++ b/nl/aan-de-slag/succesvolle-installatie.md @@ -0,0 +1,71 @@ +--- +title: "Succesvolle installatie, wat nu?" +sortorder: "4" +translation: "getting-started/getting-started" +description: "Na een geslaagde installatie kom je op de Manager-login" +--- + +Na een geslaagde installatie zie je de Manager-login. Log in met de gegevens die je tijdens setup hebt opgegeven. + +## Basisbeveiliging + +Pak meteen de beveiligingswaarschuwingen aan. Die gaan meestal over een nog aanwezige `setup/`-map, of over een publiek bereikbare `core/`-map. Verwijder `setup/` en hernoem op Apache `core/ht.access` naar `core/.htaccess`. Meer over hardenen: [Securing MODX (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/securing-modx). + +## De standaard Resource bewerken + +MODX maakt standaard een starter-Resource (tab Resources) en een starter-Template (tab Elements > Templates). Bekijk de site via **Content > Preview Site**, of klik rechts op de Resource en kies **View**. + +Om te bewerken: open de Resource, pas de content in het Content-veld aan, en eventueel paginatitel, description, summary, publicatiestatus en alias ([vriendelijke URL](aan-de-slag/vriendelijke-urls)). + +Sla op met **Save** rechtsboven, of **Ctrl + S**. Bekijk daarna de wijzigingen met **View**. + +## De standaard Template bewerken + +Er is een starter-Template genaamd `BaseTemplate` onder Elements > Templates. Open die om naam, description en content aan te passen, bijvoorbeeld: + +```html + + + + + + [[*pagetitle]] + + + + +
+ [[*content]] +
+ + +``` + +De strings tussen vierkante haken zijn MODX-tags. `[[*content]]` plaatst de content van de Resource; `[[*pagetitle]]` de paginatitel. Meer over tagsyntax: [Tag syntax (EN)](/current/en/building-sites/tag-syntax). + +Sla op en bekijk de site opnieuw. + +## Een nieuwe Resource maken + +Op de tab Resources: klik op het **+**-icoon naast Website, of rechtsklik op Website en kies **Create > Document** of **Quick Create > Document**. Bewerk daarna zoals hierboven. + +## Een nieuwe Template maken + +Op de tab Elements: klik op het **+**-icoon naast Templates, of rechtsklik en kies **New Template** of **Quick Create Template**. + +## Gebruikerservaring en beveiliging + +MODX heeft krachtig gebruikers- en groepsbeheer, en je kunt de loginmethode aanpassen. Besteed aandacht aan: + +- [Users (EN)](/current/en/building-sites/client-proofing/security/users) +- [Form customization (EN)](/current/en/building-sites/client-proofing/form-customization) +- [Manager themes (EN)](/current/en/building-sites/client-proofing/custom-manager-themes) +- [Passwordless login (EN)](/current/en/building-sites/client-proofing/security/passwordless-login) + +## Volgende stappen + +- [Vriendelijke URLs inschakelen](aan-de-slag/vriendelijke-urls) +- [Wat is MODX?](aan-de-slag/wat-is-modx) voor de basisconcepten diff --git a/nl/aan-de-slag/upgraden-naar-3.0.md b/nl/aan-de-slag/upgraden-naar-3.0.md new file mode 100644 index 000000000..ad8b4120d --- /dev/null +++ b/nl/aan-de-slag/upgraden-naar-3.0.md @@ -0,0 +1,109 @@ +--- +title: "Upgraden van 2.x naar 3.0" +sortorder: "7" +translation: "getting-started/upgrading-to-3.0" +--- + +Dit document beschrijft de belangrijkste wijzigingen tussen 2.x en 3.0 die upgrades raken. Het is geen volledige changelog (die staat in de [changelog](https://github.com/modxcms/revolution/blob/3.x/core/docs/changelog.txt)), maar een referentie van (breaking) changes die sites en extras kunnen raken. + +[Compatible extras vind je op SiteDash](https://sitedash.app/extras). + +## Upgraden naar 3.0 + +In het algemeen volg je het [standaard upgradeproces](aan-de-slag/upgraden). Het is verstandig om eerst een tijd op de nieuwste 2.8-release te draaien: die logt deprecated functionaliteit waar je site van afhankelijk kan zijn naar het MODX-log. + +Na het upgraden van de core en je extras kun je breaking changes tegenkomen in extras of custom code. + +- Belangrijk: [de core-map moet in de projectroot staan en kan niet meer hernoemd worden](#core-map) +- Belangrijk: [MODX 3.0 vroeg PHP 7.2; huidige 3.x (3.2+) vraagt PHP 8.1+](#serververeisten) +- Belangrijk: [sqlsrv-ondersteuning is verwijderd](#sqlsrv) +- [Breaking changes](#belangrijkste-breaking-changes), vooral [hernoemde en verplaatste core classes](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/class-names) +- [Manager-taal is dynamisch (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/manager-language) +- [Systeeminstellingen gewijzigd of verwijderd (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/system-settings) + +Uitgebreide details per onderwerp staan in de [Engelstalige upgrade-sectie](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0). + +## Serververeisten + +MODX 3.0 verhoogde het minimum naar **PHP 7.2** (2.x vroeg PHP 5.3). + +Dat minimum ging later verder omhoog: **MODX 3.2 vereist PHP 8.1 of hoger**. Upgrade je van 2.x naar een huidige 3.x-release, plan dus PHP 8.1+, niet alleen de oorspronkelijke 3.0-eis van 7.2. + +Webserver- en databasevereisten: zie [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten). + +## Core-map + +De core-map kan in 3.0 niet meer naar een custom pad verplaatst of hernoemd worden. Dat komt door Composer-integratie voor dependencies en autoloading in de core. + +### Upgraden met een custom core + +Heb je nu een custom core-directory of een core buiten de webroot, draai dat terug vóór je naar 3.0 upgrade: + +1. Verplaats de core terug naar `/core/` in de root van de installatie +2. Pas `core/config/config.inc.php` aan met het nieuwe core-pad +3. Pas `config.core.php`, `/manager/config.core.php` en `/connectors/config.core.php` aan +4. Draai daarna de MODX-installer om te verifiëren + +### Beveiliging zonder core buiten de webroot + +Fysiek verplaatsen van de core buiten de webroot is vanuit security-oogpunt hetzelfde als toegang blokkeren via de webserver. Voorbeeld op Apache: + +```apache +RewriteRule ^(\.(?!well_known)|_build|_gitify|_backup|core|config.core.php) /index.php?q=doesnotexist [L,R=404] +``` + +Op nginx: + +```nginx +location ~ ^/(\.(?!well_known)|_build|_gitify|_backup|core|config.core.php) { + rewrite ^/(\.(?!well_known)|_build|_gitify|_backup|core|config.core.php) /index.php?q=doesnotexist; +} +``` + +Meer: [Core folder (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/core-folder) en [Securing MODX (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/securing-modx). + +## sqlsrv + +Ondersteuning voor sqlsrv-databases is verwijderd. Migreer eerst naar MySQL: [sqlsrv migration (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/sqlsrv). + +## Belangrijkste breaking changes + +- Minimum PHP: 7.2 in 3.0, daarna **8.1 in 3.2** +- Geen custom core-pad meer +- sqlsrv verwijderd +- Veel (voorheen unnamespaced) classes hernoemd en verplaatst, inclusief processors en model classes: [class names (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/class-names), [processors (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/processors) +- `modAction` en gerelateerde functionaliteit verwijderd: [actions (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/actions) +- `modRestClient` verwijderd; vervangen door een PSR-7/17/18 HTTP-service +- `@EVAL`-binding verwijderd van TVs +- Volledige lijst: [Breaking changes (EN)](/current/en/getting-started/upgrading-to-3.0/breaking-changes) + +## Andere opvallende verbeteringen + +### Manager / interface + +- Nieuwe template picker bij Resource-aanmaak +- Vernieuwde installer en login +- Redesign van de manager, beter op mobiel +- Taal kan on-the-fly gewisseld worden +- Meer consistente duplicatie van resources/elements + +### Packages, files & media + +- Markdown in package-attributen (changelog/readme/license) +- Media sources gebruiken Flysystem +- Core-directories zijn beschermd tegen hernoemen/verwijderen vanuit de manager + +### Resources & Templates + +- Resources kunnen een icoon krijgen op basis van content type +- Nieuwe output modifiers voor bestanden: `dirname`, `basename`, `filename`, `extensions` + +## Aanbevolen volgorde + +1. Backup van bestanden en database +2. Upgrade naar nieuwste 2.8 en check de MODX-logs op deprecation-warnings +3. Upgrade extras die 3.x ondersteunen; check [SiteDash](https://sitedash.app/extras) +4. Zorg voor PHP 8.1+ (voor huidige 3.x) en MySQL/MariaDB volgens de [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) +5. Zet een custom core terug naar `/core/` indien van toepassing +6. Volg het [standaard upgradeproces](aan-de-slag/upgraden) +7. Test manager, frontend, extras en custom code; los class-/processor-renames op waar nodig diff --git a/nl/aan-de-slag/upgraden.md b/nl/aan-de-slag/upgraden.md new file mode 100644 index 000000000..088967bea --- /dev/null +++ b/nl/aan-de-slag/upgraden.md @@ -0,0 +1,85 @@ +--- +title: "Upgraden" +sortorder: "6" +translation: "getting-started/maintenance/upgrading" +--- + +Dit beschrijft het standaardproces om een bestaande MODX Revolution-installatie te upgraden (meestal binnen de 3.x-lijn, of vanaf een recente 2.x-site nadat je de 3.0-wijzigingen hebt gepland). + +- Upgraden **van 2.x naar 3.0+**: lees eerst [Upgraden van 2.x naar 3.0](aan-de-slag/upgraden-naar-3.0). Namespaces, processors, het vaste core-pad en PHP-eisen veranderen. +- Controleer of je host voldoet aan de huidige [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten). **MODX 3.2+ vereist PHP 8.1 of hoger** (3.0 stond oorspronkelijk PHP 7.2+ toe). +- Upgraden vanaf Evolution (1.x) wordt niet officieel ondersteund; historische notes: [Evolution (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/upgrading/evolution). + +## Upgraden van MODX Revolution + +Deze instructies gaan uit van een standaard installatie. Voor Git: zie [Git Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/git). + +De nieuwste release download je op . + +Maak **altijd** een backup van bestanden én database vóór je upgrade. Upgrades gaan meestal soepel, maar een backup is slim en veilig. + +Zorg vóór de core-upgrade dat alle packages up-to-date en werkend zijn op je huidige versie. Verouderde extras zijn een veelvoorkomende oorzaak van fatale fouten na een upgrade, waardoor je uit de manager kunt raken. + +Checklist vóór upgraden: + +- PHP- en databaseversies voldoen aan de [server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) van de doelrelease +- Upgrade packages indien nodig +- Log uit in MODX (gebruik "Flush Sessions and Log Out" in het manager-menu) +- Verwijder de bestanden in `core/cache/` + +## Bestanden uploaden + +Upload bij voorkeur niet via FTP bestanden die je lokaal hebt uitgepakt. FTP kan bestanden missen of corrumperen, en is trager dan uitpakken op de server. Staat er geen extractie in de file manager, kijk dan in het control panel. + +Voor traditional: upload de MODX.zip, pak uit op de server in een nieuwe map, selecteer alle uitgepakte bestanden en merge/kopieer ze naar je MODX-root. Verwijder daarna zip en tijdelijke map. Je root bevat nu de gemergede bestanden plus een nieuwe `setup/`-map. + +Voor advanced: hetzelfde, maar meestal alleen voor `core/` en `setup/`. Zorg dat `manager/` en `connectors/` schrijfbaar zijn. + +Overschrijf **niet** `core/config/config.inc.php`, en zorg dat die schrijfbaar is. Wis of overschrijf ook niet `core/components/`. + +Je wilt directories **mergen**, niet blind overschrijven. Gebruik een FTP-client die directory merging ondersteunt, of beter: extractie op de server. + +**Overschrijf geen directories!** Zorg dat je FTP-programma mappen *merged* en niet vervangt. + +## Setup starten + +Ga in de browser naar `https://jouwsite.nl/setup/`. Kies je taal en volg het proces. Kies de upgrade die je wilt (normal of database). + +Update zou voorselecteerd moeten staan. Zo niet, kies **Upgrade Normal** zodat je bestaande database niet wordt overschreven. **New Site** wist je database. + +Bij de **Advanced**-distributie: laat "Core Package has been manually unpacked" en "Files in-place" uitgevinkt, en zorg dat `core/`, `manager/` en `connectors/` schrijfbaar zijn. + +Fouten tijdens setup? Zie [Troubleshooting Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/troubleshooting) en [Troubleshooting Upgrades (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/upgrading/troubleshooting). + +## Na setup + +Verwijder de `setup/`-map via de laatste optie, zodat niemand setup opnieuw kan draaien. + +`config.inc.php` hoort CHMOD 644 te hebben. + +Wis ook de browsercache na een upgrade. Browsers cachen JS en CSS; je wilt de nieuwste bestanden laden. + +## Versiespecifieke wijzigingen + +- [Upgraden van 2.x naar 3.0](aan-de-slag/upgraden-naar-3.0) (verplicht lezen voor elke 2.x → 3.x-stap; inclusief PHP 7.2 → **8.1 in 3.2**) +- [Upgrading to 2.8.2 / 2.8.3 (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/upgrading/2.8.2) (security-gerelateerd gedrag, nog relevant vóór een sprong naar 3.x) + +## macOS + +Bij kopiëren in Finder kan macOS mappen "vervangen" in plaats van mergen. Gebruik `ditto` of `cp -fr` vanaf de command line, anders verdwijnt `core/config/config.inc.php`. Voorbeeld na uitpakken: + +```bash +ditto modx-3.2.0-pl /www/public_html/modx/ +``` + +of: + +```bash +cp -fr modx-3.2.0-pl/* /www/public_html/modx +``` + +## Zie ook + +1. [Upgraden van 2.x naar 3.0](aan-de-slag/upgraden-naar-3.0) +2. [Server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) +3. [Troubleshooting Upgrades (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/upgrading/troubleshooting) diff --git a/nl/aan-de-slag/vriendelijke-urls.md b/nl/aan-de-slag/vriendelijke-urls.md new file mode 100644 index 000000000..9ec04a6e4 --- /dev/null +++ b/nl/aan-de-slag/vriendelijke-urls.md @@ -0,0 +1,76 @@ +--- +title: "Vriendelijke URLs" +sortorder: "5" +translation: "getting-started/friendly-urls" +description: "SEO-vriendelijke URLs inschakelen in MODX 3" +--- + +Friendly URLs (FURLs) vervangen adressen als `index.php?id=42` door leesbare paden op basis van Resource-aliassen, bijvoorbeeld `/over-ons/` of `/blog/mijn-bericht`. + +Je hebt twee dingen nodig: + +1. Rewrite-regels op de webserver die onbekende paden naar `index.php` sturen +2. Friendly URL-instellingen in MODX + +## 1. Configureer je webserver + +Kies de handleiding voor je server: + +- [Apache](aan-de-slag/vriendelijke-urls/apache) (meeste shared hosting; `ht.access` → `.htaccess`) +- [nginx (EN)](/current/en/getting-started/friendly-urls/nginx) +- [lighttpd (EN)](/current/en/getting-started/friendly-urls/lighttpd) + +Zolang rewrites niet werken, geven pretty paths een 404 zodra je Friendly URLs in MODX aanzet. + +## 2. Schakel Friendly URLs in MODX in + +Ga in de Manager naar **Systeeminstellingen** (tandwiel in de topnavigatie, daarna Systeeminstellingen). + +Filter op key `friendly` (of Area-filter op Friendly URL). Zet minstens: + +| Instelling | Key | Typische waarde | +| ---------- | --- | --------------- | +| Use Friendly URLs | `friendly_urls` | Yes | +| Use Friendly Alias Path | `use_alias_path` | Yes (toon volledig pad via ouders) | + +Met **Use Friendly Alias Path** op No gedragen aliassen zich alsof elke Resource in de siteroot zit; parent-mappen in de boom worden genegeerd. + +Container-Resources (mappen in de boom) gebruiken de [container_suffix](/current/en/building-sites/settings/container_suffix)-instelling (default `/`) in plaats van de oude `friendly_url_prefix` / `friendly_url_suffix`, die zijn vervangen door [Content Types](/current/en/building-sites/resources/content-types). + +## 3. Zet een base href in je Templates + +Plaats dit in de `` van elke HTML-Template: + +```html + +``` + +Zo lossen relatieve asset-URL's correct op vanaf de siteroot, ook op geneste Friendly URL-paden. + +## 4. Wis de sitecache + +Wis de cache vanuit de Manager (of verwijder `core/cache/`) zodat frontend-links de nieuwe instellingen oppikken. + +## Links bouwen + +Gebruik link-tags zodat URL's correct blijven als je Resources verplaatst: + +```html +Een pagina +``` + +Zie [Resources (EN)](/current/en/building-sites/resources) voor de link-tag-syntax. + +## Optioneel: www- en HTTPS-redirects + +Als FURLs werken, kies één canonieke host (`www` of kaal domein) en HTTP vs HTTPS. Zo voorkom je sessie- en SEO-problemen door dubbele hostnames. + +Op Apache staan voorbeelden in het meegeleverde `ht.access`-bestand (uitgecommentarieerd). Uncomment alleen het blok dat je nodig hebt en vervang het voorbeelddomein. Details: [Apache](aan-de-slag/vriendelijke-urls/apache). + +Op nginx zet je vergelijkbare `return 301`-logica in de juiste `server`-blocks. + +## Gerelateerd + +- [Server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) +- [Content Types (EN)](/current/en/building-sites/resources/content-types) +- [Troubleshooting Installation (EN)](/current/en/getting-started/installation/troubleshooting) diff --git a/nl/aan-de-slag/vriendelijke-urls/apache.md b/nl/aan-de-slag/vriendelijke-urls/apache.md new file mode 100644 index 000000000..ad1d8aaaf --- /dev/null +++ b/nl/aan-de-slag/vriendelijke-urls/apache.md @@ -0,0 +1,75 @@ +--- +title: "Vriendelijke URLs op Apache" +translation: "getting-started/friendly-urls/apache" +description: "Friendly URLs op Apache met mod_rewrite" +--- + +MODX levert een `ht.access`-bestand in de siteroot. Apache negeert dat tot je het hernoemt of kopieert naar `.htaccess`. Je hebt `mod_rewrite` nodig. + +Voor de MODX-instellingen (`friendly_urls`, base href, cache): zie [Vriendelijke URLs](aan-de-slag/vriendelijke-urls). + +## Minimale regels + +Gebruik minstens het volgende in een root-installatie. Deze regels houden Let's Encrypts `.well-known/` bereikbaar, en blokkeren andere dotfiles, verborgen directories (bijvoorbeeld `.git`) en directe toegang tot `core/`: + +```apache +RewriteEngine On +RewriteBase / + +# Allow .well-known (Let's Encrypt and similar) +RewriteRule "^\.well-known/" - [L] + +# Block other dotfiles / hidden directories and core/ +RewriteRule "/\.|^\.(?!well-known/)|^core(/|$)" - [F] + +RewriteCond %{REQUEST_FILENAME} !-f +RewriteCond %{REQUEST_FILENAME} !-d +RewriteRule ^(.*)$ index.php?q=$1 [L,QSA] +``` + +Het meegeleverde `ht.access` bevat ook uitgecommentarieerde HTTPS-/www-redirects. Voor bredere lockdown (`config.core.php`, `_build/` en gerelateerde paden): zie [Securing MODX (EN)](/current/en/getting-started/maintenance/securing-modx). + +## Installatie in een submap + +Staat MODX in een submap, zet `RewriteBase` op dat pad inclusief trailing slash: + +```apache +RewriteBase /subdirectoryName/ +``` + +Dit is vooral vaak nodig bij lokale installaties onder een subfolder. + +## Waar `.htaccess` plaatsen + +Plaats het in de MODX-siteroot (naast `index.php`, `manager/`, `connectors/`). + +Heeft de host al een `.htaccess` in die map, merge voorzichtig: maak een backup en voeg het MODX-rewriteblok toe onder de host-regels, tenzij de host-docs anders voorschrijven. + +## Optioneel: forceer www of non-www + +Uncomment in `ht.access` slechts één van de www-blokken en pas het voorbeelddomein aan. Voorbeeld dat `www.jouwsite.nl` naar `jouwsite.nl` over HTTPS redirect: + +```apache +RewriteCond %{HTTP_HOST} . +RewriteCond %{HTTP_HOST} ^www\.(.*)$ [NC] +RewriteRule ^(.*)$ https://%1/$1 [R=301,L] +``` + +## Optioneel: forceer HTTPS + +```apache +RewriteCond %{HTTPS} !=on [OR] +RewriteCond %{SERVER_PORT} !^443 +RewriteRule ^ https://%{HTTP_HOST}%{REQUEST_URI} [L,R=301] +``` + +## Optioneel: `/index.php`-duplicaten voorkomen + +Zoekmachines behandelen `/`, `/index.php` en vergelijkbare URL's als duplicate content. Een veelgebruikte fix: + +```apache +RewriteCond %{THE_REQUEST} ^[A-Z]{3,9}\ /index\.(php|html|htm)\ HTTP/ +RewriteRule ^(.*)index\.(php|html|htm)$ $1 [R=301,L] +``` + +Maak altijd een werkende backup van `.htaccess` vóór je editeert. Een syntaxfout kan de hele site offline zetten tot je het bestand herstelt. diff --git a/nl/aan-de-slag/wat-is-modx.md b/nl/aan-de-slag/wat-is-modx.md new file mode 100644 index 000000000..b0ed113a1 --- /dev/null +++ b/nl/aan-de-slag/wat-is-modx.md @@ -0,0 +1,68 @@ +--- +title: "Wat is MODX?" +sortorder: "1" +translation: "getting-started/what-is-modx" +--- + +## Wat is MODX? + +MODX is een Content Application Platform. Wat dat betekent hangt af van wie je bent: + +### Eindgebruiker + +MODX laat je content publiceren in de vorm die jij wilt. De backend is volledig aanpasbaar: zo eenvoudig of uitgebreid als je nodig hebt. + +Je kunt alles bouwen, van een eenvoudige site of blog tot een volledige webpresentie, en de admin-interface bruikbaar houden. Versleep pagina's om ze te herschikken. Gebruik een WYSIWYG-weergave van Resources. Houd Resources ongepubliceerd tot ze klaar zijn, of plan publicatie op een vast moment. + +MODX helpt je content organiseren zoals jij wilt, met sterke ingebouwde SEO. Friendly URLs zijn volledig ondersteund: `mijnsite.nl/mijn/eigen/url.html` is zo eenvoudig als je sitestructuur. + +### Designer + +Wil je volledige vrijheid met HTML en CSS? Geen zin om bestaande systemen te forceren tot je ontwerp werkt? MODX genereert geen enkele regel HTML voor je; de frontend is aan jou. + +Gebruik MODX als CMS met flexibele templating en vrijheid in content delivery. Plaats CSS en afbeeldingen waar je wilt. Daarna geef je development door, of installeer je Extras vanuit de manager. + +### Developer + +Zoek je de kracht van een framework én contentbeheer met een bruikbare UI voor klanten? MODX Revolution combineert een flexibele, OOP-gebaseerde API met een PDO-powered ORM genaamd [xPDO](/current/en/extending-modx/xpdo), plus een aanpasbare [Sencha](https://www.sencha.com)-UI. Custom properties, internationalisatie, package-distributie, en custom manager pages om hele applicaties binnen MODX te draaien. + +## Basisconcepten + +### Resources + +[Resources](/current/en/building-sites/resources) zijn in feite een pagina-locatie: HTML-content, een bestand, een doorverwijzing, een symlink, of iets anders. + +### Templates + +[Templates](/current/en/building-sites/elements/templates) zijn het "huis" waarin een Resource leeft. Daarin staan vaak header en footer. + +### Template Variables + +[Template Variables](/current/en/building-sites/elements/template-variables) (TVs) zijn custom velden op een Template waarmee je dynamische waarden aan een Resource koppelt. Bijvoorbeeld een "tags"-TV. Je kunt onbeperkt TVs per pagina gebruiken. + +### Chunks + +[Chunks](/current/en/building-sites/elements/chunks) zijn herbruikbare contentblokken. Ze kunnen [Snippets](/current/en/extending-modx/snippets) of andere Elements bevatten. + +### Snippets + +[Snippets](/current/en/extending-modx/snippets) zijn dynamische PHP die bij het laden van de pagina draait: menu's bouwen, data ophalen, formulieren verwerken, enzovoort. + +### Plugins + +Plugins haken in op events tijdens het laden van de site of manager: content filteren, redirects beheren, core-gedrag uitbreiden, enzovoort. + +### Systeeminstellingen + +Systeeminstellingen bieden uitgebreide configuratie. Veel defaults zijn prima, maar sommige (zoals [vriendelijke URLs](aan-de-slag/vriendelijke-urls)) staan standaard uit of kun je verbeteren door één waarde te wijzigen. Ga na installatie naar Systeem > Systeeminstellingen en bekijk vooral het gebied "Site". + +## Wat gebeurt er bij een request? + +MODX laadt de gevraagde Resource, haalt de bijbehorende Template op, plaatst de content van de Resource in die Template, en parseert daarna de tags in de gecombineerde output. Het resultaat gaat naar de browser. + +## Zie ook + +- [Server vereisten](aan-de-slag/server-vereisten) +- [Installatie](aan-de-slag/installatie) +- [Glossary (EN)](/current/en/getting-started/glossary) +- [Directory Structure (EN)](/current/en/getting-started/directory-structure) diff --git a/nl/index.md b/nl/index.md index 6b96e5708..bc79f352b 100644 --- a/nl/index.md +++ b/nl/index.md @@ -23,3 +23,5 @@ Wat de documentatie betreft zul je de meeste informatie in de [Engelstalige vers Wil je helpen met het schrijven en onderhouden van de Nederlandse (of Engelse) documentatie? [Deze documentatie is open source en te vinden op GitHub](https://github.com/modxorg/Docs). ## Eerste stappen met MODX + +Begin bij [Aan de slag](aan-de-slag): overzicht van MODX, serververeisten, installatie, vriendelijke URLs en upgrades (inclusief 2.x naar 3.0).